Blokada „nebeskih vjetrova“ iznad BiH dovela do katastrofalnih poplava 2014.

Njemački istraživači su analizom satelitskih podataka otkrili zbog čega su BiH i Srbiju 2014. pogodile katastrofalne poplave. Oni upozoravaju da se zbog promjena klime takve ektremne vremenske neprilike mogu očekivati i ubuduće.

Maja 2014. polje niskog pritiska „Ivet“ stajalo je iznad Bosne i Hercegovine i Srbije kao zakovano. Kiša je lila i lila… Izbile su katastrofalne poplave koje su nanijele štete u milijardama, a u poplavama u regionu zablježene su i ljudske žrtve.

Zbog čega je „Ivet“ tako dugo „stajala“ iznad Balkana, bilo je pitanje koje su sebi postavili eksperti sa Instituta za istraživanje klime u Potsdamu. Uobičajeno je da se oblaci u takvom polju niskog pritiska, koje se inače formira iznad Atlantika, prebacuju sa zapada Evrope ka istoku.

Nakon što su pregledani svi meteorološki pokazatelji, uključujući i satelitske snimke i druge podatke o meteo-uslovima, naučnici su došli do zaključka da „zastoj“ oblaka na jednom mjestu ima veze s vjetrovima u gornjim, vrlo visokim slojevima atmosfere. Meteorolozi te vjetrove nazivaju „jetstream“.

vijuga vjetrova

Vijuga vetrova oko gornje hemisfere Ti vjetrovi su stalno prisutni oko gornje Zemljine polulopte, obuhvataju je poput prstena. Taj prsten nije prav, već vijugav. Vijuge na tom prstenu se, kružeći oko Zemlje poput talasa, stalno pomjeraju prema sjeveru ili jugu. Ti talasi nazivaju se „Rossby“ talasi. Kada se vijuga pomjera prema sjeveru, onda ona sa juga povlači za sobom vruć vazduh sa Sredozemlja, odnosno izaziva visoke temperature.

 

I obrnuto, putujući prema jugu, vijuga povlači hladan vazduh sa Sjevernog pola. Jetstream Rossby-Wellen „Jetsream“ vjetrovi su poput rijeke koja meandrira. „Rossby“ talasi guraju njene dijelove prema jugu ili sjeveru U normalnim uslovima to pomeranje odvija se bez prestanka. Proteklih godina istraživači klime došli su do zaključka da se takozvani „Rossby“ talasi sve češće zaustave. „Vijuganje“ jednostavno prestane.

„Jetstream“ vjetrovi tada jedno vrijeme nastavljaju da se kreću uvijek preko istih područja, ne pomjerajući se ni prema sjeveru, ni prema jugu, poput rijeke koja stalno teče istim vijugavim koritom. A onda, kao da se oslobodi opruga, „Rossby“ talasi ih još više „zaljuljaju“ prema sjeveru, odnosno prema jugu, objašnjava Štefan Ramštorf sa spomenutog instituta u Potsdamu.

Blokirani „Rossby“ talasi – blokada oblaka iznad Balkana Svi podaci koje su prikupili on i njegove kolege govore u prilog tome da je upravo takav „zastoj“ u talasanju, odnosno vijuganju „jetstream“ vjetrova doveo do katastrofalnih poplava iznad Srbije i BiH tokom 2014. godine, odnosno do „zastoja“ oblaka iznad cijelog regiona.

„Naši podaci ne mogu da nam budu konačni dokaz da je to zaista tako bilo, ali su oni vrlo indikativni, pogotovo ako se uzme u obzir da smo potpuno istu situaciju imali iznad Njemačke 1997. godine, kada je došlo do katastrofalnih poplava u slivu rijeke Elbe“, kaže Dim Kumu koji je učestvovao u izradi studije.

Prema mišljenju tih eksperata, povod zastojima je promjena klime. Naime, talasanje, odnosno vijuganje „jetstream“ vjetrova je posledica velikih temperaturnih razlika između vazduha koji se nalazi iznad Sjevernog pola i onog koji se nalazi oko geografskih širina Sredozemlja. Razlika u temperaturi je „motor“ koji pokreće vijuganje. Kako se povećala temperatura vazduha na Sjevernom polu, tako je sve manja i razlika u temperaturi između vazdušnih masa – što ima za rezultat povremene smanjenje „talasanja“.

Stanovnici Balkana moraju da budu spremni na nove ekstremne nepogode

Studija je pokazala da moramo da računamo s tim da ćemo sve češće da se susrećemo sa ekstremnim vremenskim prilikama, poput onih tokom maja 2014. Tokom proteklih deset godina sve češće se bilježi pojava zastoja „Rossby“ talasa, odnosno pojave da iznad jednog područja stoji „zarobljena“ kiša, a iznad drugih područja vladaju ekstremne vrućine.

Tome u prilog ide i podatak da se broj obilnih kiša iznad Balkana u proteklih 60 godina udvostručio. „Rezultati naših istraživanja pružaju sve više dokaza da anomalije planetarnog vjetra „jetstreama“ mogu da pogoduju izazivanju ekstremnih vremenskih situacija.

Ono što nas brine jeste što aktuelne klimatske promjene poboljšavaju uslove koji dovode do zastoja „Rossby“ talasa”, kaže Štefan Ramštorf.

 

Izvor: nn

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *